کلید مفقوده عدم موفقیت در کاهش وزن

کلید مفقوده عدم کامیابی در کاهش وزن
نوشته سید محمد صادق هاشمی
دکتری فیزیولوژی ورزشی قلب و عروق
چندی پیش در یکی از همایش های داخل کشور که مربوط به رشته پرورش اندام بود. استاد ارجمندی که زمینه تحصیلی ورزشی برخوردار بود گفتند که "چرا بعضی ها می گویند که من با غذای خودم کره نمی خورم، خوب به جای دو  قاشق آخر برنج کره خود را بخورید، این ها کالری یکسانی دارند، پس چه ایرادی دارد؟"!!!!
سوال اینجاست که آیا برای تغذیه یک ورزشکار حرفه ای فقط مقدار کالری مصرفی روزانه مهم است؟ آیا درصد درشت مغذی ها(کربو، چربی، پروتئین) اهمیتی ندارد، آیا ریزمغذی هایی که هر غذا شامل می شود اهمیتی ندارد؟ آیا در خصوص کربوهیدرات ها شاخص گلیسیمی برای انتخاب غذای مورد نظر بی اهمیت است؟
در ادامه نتیجه پژوهشی را بررسی می نماییم که با وجود برخورداری از مقدار کالری یکسان روزانه، چربی سوزی متفاوتی میان سه گروه وجود داشته است. در اینجا تذکر داده می شود که هیچ یک از این رژیم ها برای هیچ فردی که در حال مطالعه این مقاله است توصیه نمی شود. ورزشکاران عزیز مخصوصا ورزشکاران رشته پرورش اندام، بادی کلاسیک و فیزیک باید توجه داشته باشند که باتوجه به موقعیت خود در فصل تمرینی و ویژگی های شخصی خود بهترین برنامه غذایی را برای خود تنظیم نمایند.
در پژوهش مطرح شده سه گروه آزمودنی حضور داشتند که توافق کرده بودند در یکی از گروه های بارژیم غذایی کم چربی، کم کربوهیدرات و کربوهیدرات با شاخص گلیسمی پایین شرکت کنند.
در پایان مشخص شد که گروهی که کربوهیدرات کمتری در رژیم غذایی خود داشت، مقدار 300 کالری بیشتر در طول روز درمقایسه با گروه کم چربی می سوزاندند.
نظریه پژوهشگران در خصوص کیفیت کالری مواد غذایی
رژیم غذایی کم کربوهیدرات و کربوهیدرات با شاخص گلیسمی پایین باعث تاثیر مثبت بر حساسیت انسولین و سطح کلسترول بدن می شود و فیبرهای بیشتر را به بدن می رساند. همچنین در این نوع رژیم کمتر از غذاهای فرآوری شده استفاده می گردد.
آقای دکتر لودویگ مدیر تغذیه و کنترل وزن در بیمارستان کودکان بوستون در این خصوص پیشنهاد داده است که رژیم های کم چرب باعث پایین آوردن متابولیسم در بدن میشود به همین دلیل بدن به اندازه کافی کالری نمی سوزانند. لودویگ تحقیقات وسیعی در خصوص رژیم های با شاخص گلیسمی پایین(کربوهیدرات های کند هضم) انجام داده و یکی از ادله ایشان در این خصوص همین میباشد.
به گفته وی وقتی افراد از رژیم های کم چربی و کم کربوهیدرات استفاده می کنند، اکثریت افراد به وزن قبلی خودشان به زودی بر می گردند و از جنبه متابولیک (ُسوخت و سازی)، کالری ها با هم شبیه و یکسان نمی باشند و نوع کالری که به بدن وارد می شود بر کالری که سوخته می شود موثر است.
رژیم های متفاوت، نتایج حاصله متفاوت
گروه های این پژوهش رژیم های غذایی ذیل را رعایت می نمودند:
رژیم غذایی کم چرب، که اغلب شامل دانه های کامل، میوه ها و سبزیجات هستند. که 60 درصد کالری از کربوهیدرات، 20 درصد از چربی ها و 20 درصد از پروتئین بود.
رژیم شاخص گلیسمی پایین، که شامل دانه های فرآوری شده، سبزیجات،  و چربی های سالم که 40 درصد از کربوهیدرات، 40 درصد از چربی و 20 درصد از پروتئین بود.
رژیم کم کربوهیدرات، که از رژیم Atkins تبعیت کرده بود شامل 10 درصد کربوهیدرات، 60 درصد چربی و 30 درصد پروتئین بود.
شرکت کنندگان این پژوهش روزانه 1600 کالری در هر سه گروه استفاده می کردند و مقدار کالری سوزانده شده با استفاده از به روزترین روش اندازه گیری شد.
نتایج آزمون ها حاکی از آن بود که گروه رژیم غذایی کم کربوهیدرات 300 کالری بیشتر در مقایسه با رژیم غذایی کم چربی سوزاندند و گروه غذایی با شاخص گلیسمی پایین (کربوهیدرات های کند هضم) 150 کالری بیشتر سوزاندند.
از جنبه سوخت و سازی بهترین رژیم غذایی در این پژوهش رژیم غذایی کم کربوهیدرات بود. ولی این به این معنی نیست که بهترین رژیم غذایی رژیم غذایی کم کربوهیدرات است.
سطوح بالاتر هورمون استرس (کورتیزول)

سطوح بالاتر هورمون کورتیزول مسئله ای است که نباید نادیده گرفته شود. هورمون کورتیزول و پروتئین بازفعال C(نشانگر التهاب در بدن) در طول مدت رژیم کم کربوهیدرات در سطوح بالاتری مشاهده شد. مزایای متابولیک این نوع رژیم احتمالا تحت الشعاع التهاب و کورتیزول بالاتر می باشد که هر دوی این عوارض خطر بیماری قلبی و سکته را افزایش می دهد.
مطالبی که تا اینجا بیان شد به طور کلی از نقش کیفیت کالری مصرفی روزانه در کنترل و کاهش وزن با حفظ سلامتی صحبت به میان آورده بود. اما در اینجا یک مقایسه از دو ماده غذایی ارائه می گردد تا هر چه بیشتر موید این مطلب باشد که کیفیت کالری بر کمیت کالری برتری دارد.
پسته در مقابل چیپس سیب زمینی
100 گرم چیپس و 100 گرم پسته هر دو میزان کالری یکسانی در حدود 550 کالری دارند و درصد چربی هر دو ماده غذایی تقریبا مشابه است. اما ویژگی های این دو ماده غذایی به طور کامل با یکدیگر متفاوت می باشد. جدای تفاوت در قیمت!،ویژگی های  پسته شامل:
دارای چربی های غیر اشباع مفید مانند اسید اولئیک
افزایش دهنده HDL (کلسترول خوب)
آنتی اکسیدان (ضد سرطان)
غنی از کاروتن (ویتامین A)
غنی از ویتامین E
سرشار از مس
دارای 6 نوع ماده معدنی لازم بدن
و در مقابل چیپس سیب زمینی:
وجود ماده سرطان زا BHT(ماده نگهدارنده)
دارای چربی ترانس
کاهنده HDL (کلسترول خوب)
نمک و خطر ابتلا به فشار خون
و باعث اشغال مقدار کالری روزانه میشود. ورزشکارانی که مقدار کالری روزانه مصرفی خود را کنترل می کنند توصیه می گردد که کیفیت کالری مصرفی خود را نیز با توجه به وضعیت فردی خود کنترل نمایند و مطلوب ترین حالت را برای خود برگزینند.