چربی سوزی موضعی-سید محمد صادق هاشمی

نویسنده: سید محمد صادق هاشمی دکتری تخصصی فیزیولوژی ورزشی

چربی سوزی موضعی آن قدر بین ورزشکاران و حتی درصد زیادی از مربیان به عنوان یک باور جا افتاده است که شاید چندین چند مقاله نیاز باشد تا بتوان نگرش ها را نسبت به این باور تغییر داد. از این رو علیرغم چاپ مقاله جالب با این موضوع در شماره پیشین هفته نامه نور که توسط همکار مطلع ما آقای شنوا تهیه شده بود، این مطلب تهیه شد. مطلب پیش رو حاصل بررسی تحقیقات گسترده میدانی ای است که امکان چربی سوزی را بررسی کرده اند.
چربی سوزی موضعی
چربی سوزی موضعی به باوری اشاره می کند که چربی می تواند به طور موضعی در قسمتی از بدن کاهش پیدا کند. یک دید رایج بین مردم به طور اشتباه وجود دارد و آن این است که آن ها می توانند به طور موضعی چربی سوزی نمایند.
شرکت های تجاری از این ایده برای تبلیغ محصولات خود استفاده می کنند (مخصوصا این روز ها در شبکه های صدا و سیما از این دست تبلیغات به وفور دیده می شوند!) البته خیلی از کارشناسان تناسب اندام امکان کاهش چربی بدن را با تمرینات موضعی آن نقطه از بدن باور ندارند. چربی سوزی در اصل از سراسر بدن و رژیم غذایی و تمرینات منظم اتفاق می افتد. رشد عضله در منطقه شکم باعث کاهش چربی بدن در آن نقطه نمی شود. کاهش میزان کالری دریافتی روزانه (مقدار انرژی ای که در طول روز هر فرد احتیاج دارد) تنها راه چربی سوزی در مناطق مختلف بدن از جمله شکم می شود.
چرا فکر می کنیم چربی سوزی موضعی اتفاق می افتد؟
علت سو برداشت بوجود آمده در بحث چربی سوزی موضعی شاید به این علت باشد که در اثر حجیم شدن عضله، فضای جدیدی در زیر پوست مورد احتیاج است، بنابراین عضله، چربی زیر پوستی را به سمت پوست فشار می دهد و چربی در زیر پوست با فرم عضله جا می گیرد. بنابراین عضلاتی که شکل متورم دارند از زیر چربی زیر پوستی بهتر دیده می شوند. مثالی برای این موضوع، حجیم شدن عضله پشت بازو می باشد که به محض حجیم شدن شکل آن در حالی که فرد چربی ای نسوزانده است در زیر پوست کات تر دیده می شود.
نتایج تحقیقات بین المللی میدانی در خصوص چربی سوزی موضعی
 در تحقیقات علمی که دانشمندان در این خصوص انجام دادند تنها دلیل علمی ای به این ایده کمی امکان می داد در پژوهشی در سال  2006 در مجله علمی فیزیولوژی آمریکا به چاپ رسید. نحوه این تحقیق به این صورت بود که دانشمندان بر روی یک پای مردان تمرین می دادند و پای دیگر را تمرین نمی دادند در انتها تفاوتی که در نحوه چربی سوزی چربی های زیر پوستی وجود داشت در لیپولیز (شکست سلول های چربی) و جریان خون سلول های آن ها بود. به ظاهر عضلات ترجیح می دادند که از سلول های چربی نزدیک استفاده کنند اما در واقع در چربی سوزی اندام هیچ تفاوتی به وجود نیامده بود. اما نکته ای در این باره وجود دارد این است که گفته شده است که لیپولیزی که در چربی های موضعی اتفاق می افتد از مناطق دیگر بدن بعدا جایگزین می شوند و همچنین لیپولیز(شکست چربی) همیشه منجر به اکسیداسیون(چربی سوزی) نمی شود.
بگذاریم علم حباب باور های غلط را بشکند
تحقیقات وسیعتر دیگری نیز در این حوزه انجام شده است که نتایج آن ها چربی سوزی موضعی در نقاط مختلف بدن را رد کرده است. پژوهشگران اروپایی تمرینی پنج هفته ای را بر روی دو گروه سنجیدند. یکی از گروه ها بدون تمرین و گروه دیگر هفت حرکت شکم با دو ست 10 تایی در 5 روز در هفته به مدت شش هفته انجام دادند. در پایان هیچ تفاوتی در چربی سوزی دور شکم بین این دو گروه مشاهده نشد. در تحقیق متفاوت دیگری که برای بررسی چربی سوزی شکم و ظاهر پوست (سلولیت) بر روی 86 زن چاق انجام شده بود. گروه های متفاوتی در این تحقیق حضور داشت، در گروهی که تمرین موضعی نیز در آن در نظر گرفته شده بود در نهایت هیچ تفاوتی در چربی سوزی موضعی اتفاق نیافتده بود و مقدار چربی سوزی در گروه ها مشابه بود.
43000 تکرار در یک حرکت هم باعث چربی سوزی موضعی نشد!
در یک تحقیق دیگر که در طول 12 هفته انجام شد. چربی سوزی موضعی در پاها (قسمت ران) بررسی شد. یک ست با 1200-960 تکرار سه بار در هفته بر روی یک پا (مدت زمان 80 دقیقه این ست زمان می برد) انجام شد. پای مقابل در طول 12 هفته هیچ تمرینی نداشت. مجموع تکرار در طول این 12 هفته بین 43200-34560 شد. نکته جالب توجه این بود که با وجود اینکه چربی بدن در کل بدن کاهش چشمگیری داشت، بین دو پا هیچ تفاوتی در چربی سوزی وجود نداشت.
نتیجه کلی
اگر تمرینات شکم و یا سایر نقاط بدن را به قصد چربی سوزی در آن نقطه انجام می دهید باید بدانید این کار نتیجه ای برای شما همراه ندارد. تمرینات با ستهای بالای شکم می تواند استقامت عضله را بالا ببرد و از این جهت مفید باشد. بنابراین اگر قصد آب کردن چربی های شکم را دارید دو فاکتور کاهش کالری دریافتی روزانه و تمرین هوازی منظم باید مد نظرتان باشد.